İşitsel duyu sistemi, çocuğun çevredeki sesleri algılamasını, ayırt etmesini ve bu seslere uygun tepki vermesini sağlayan duyusal sistemdir. Yalnızca “duymak” değil; aynı zamanda sesi filtrelemek, anlamlandırmak ve organize etmek işitsel duyu sisteminin temel görevlerindendir. Örneğin bir çocuk sınıfta öğretmenin sesini duymalı, arka plandaki gürültüyü filtrelemeli ve yönergeleri takip edebilmelidir. Bu süreç işitsel sistemin sağlıklı çalışmasıyla mümkündür.
İşitsel Duyusal İşlemleme Neden Önemlidir?
İşitsel duyu sistemi günlük yaşamda pek çok becerinin temelini oluşturur. Bu sistemin etkilediği alanlar:
• Dikkatini toplama ve sürdürme
• Yönerge takip etme
• Dil gelişimi ve iletişim
• Okul başarısı
• Sosyal ortamlarda konuşmaları ayırt edebilme
• Güvenlik (korna, uyarı sesi, alarm sesi gibi)
Bazı çocuklar sesleri doğru şekilde filtreleyemediğinde çevresel uyaranlar onlar için çok yorucu hale gelebilir.
Çocuklarda İşitsel Duyu Sistemi Nasıl Çalışır?
İşitsel sistem yalnızca kulağın işlevi değildir. Asıl önemli süreç beyinde gerçekleşir. Çocuk bir sesi duyduğunda beyin şu soruları yanıtlamaya çalışır:
- Bu ses güvenli mi?
- Bu sese dikkat etmeli miyim?
- Bu ses rahatsız edici mi?
- Bu sesin kaynağı neresi?
- Bu sesin anlamı ne?
İşitsel duyu sistemi bu bilgileri düzenler ve çocuğun çevreye uygun tepki vermesini sağlar.
İşitsel Duyusal Hassasiyet (Kaçınma) Nedir?
İşitsel duyusal hassasiyet, çocuğun sesleri olduğundan daha yoğun algılaması ve bu seslerden rahatsız olmasıdır. Bu durumda çocuk ses uyaranını “tehdit” gibi algılayabilir.
Örneğin:
- elektrik süpürgesi sesi
- blender sesi
- kalabalık ortam uğultusu
- ani bağırma sesleri
çocuğun yoğun stres yaşamasına neden olabilir.
İşitsel Duyusal Arayış Nedir?
İşitsel duyusal arayış ise çocuğun ses uyaranına doyamaması ve daha fazla ses uyaranı aramasıdır. Bu çocuklar ses çıkarmayı sever, bağırabilir, yüksek sesle konuşabilir veya sürekli şarkı söyleyebilir.
Örneğin:
• sürekli bağırarak konuşma
• eşyaları vurma
• televizyon sesini yükseltme
• ritim tutma ve yüksek ses çıkarma
İşitsel Duyu Sistemi ile Dikkat Sorunu Karışır mı?
Evet, çok sık karışır.
Bazı çocuklar sesleri filtreleyemediği için:
- kolay dikkati dağılır,
- yönergeleri kaçırır,
- sınıfta dalgın görünür,
- konuşmaları takip edemez.
Bu durum bazen DEHB gibi algılanabilir. Ancak bazı çocuklarda temel problem dikkat değil, işitsel duyusal işlemleme olabilir. Bu nedenle değerlendirme mutlaka bütüncül yapılmalıdır.
İşitsel Duyu Sistemi Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler
İşitsel duyusal zorluk yaşayan çocuklarda şu alanlarda sık problem görülür:
Okul Ortamı
• sınıfta gürültüye tahammülsüzlük
• yönergeleri kaçırma
• ders sırasında yorulma
• sınıf içinde kriz yaşama
Ev Ortamı
• misafirlikte huzursuzluk
• televizyon sesinden rahatsız olma
• kardeş sesiyle tartışma
• bakım rutinlerinde ağlama
Sosyal Yaşam
• doğum günü partisine katılmama
• kalabalıkta içe kapanma
• oyun alanlarında aşırı uyarılma
Ailelerimizden sıklıkla gelen sorular
İşitsel duyu sistemi bozukluğu nedir?
Çocuğun sesleri filtreleme, ayırt etme veya tolere etme konusunda zorlanmasıdır.
Çocuğum sesten korkuyor, bu normal mi?
Bazı çocuklar belirli seslere hassas olabilir. Ancak günlük yaşamı etkiliyorsa değerlendirme önerilir.
Çocuk neden sürekli bağırır?
Bazı çocuklarda bu durum işitsel duyusal arayışla ilişkili olabilir.
Çocuğunuzun işitsel duyusal profili hakkında daha net bilgi almak ve günlük yaşamı desteklemek için ergoterapi değerlendirmesi ile ilerlemek faydalı olacaktır. Randevu almak için bizlerle iletişime geçebilirsiniz.
